Bezubi tigar – Junajtedova zvezda koju je malo ko voleo

Blog ostalo 20. dec. 202010:00 > 10:022 komentara
Podeli:
Nobi Stajls
John Peters/Manchester United via Getty Images

Nedavno nas je zauvek napustio Nobi Stajls, nekadašnji fudbaler Mančester junajteda i reprezentativac Engleske koji je sa klubom sa Old Traforda i selekcijom Gordog Albiona osvojio dva najcenjenija međunarodna trofeja – Kup evropskih šampiona (1968. godine) i titulu namenjenu pobedniku Mundijala (1966). Oba ova pehara uzeo je u ruke na londonskom Vembliju, a ostalo je zapisano da je ovaj sin grobara iz Mančestera, uz klupskog druga Bobija Čarltona i igrača Liverpula Ijana Kalagana, jedini engleski fudbaler koji se mogao podičiti time da je stigao do evropskog klupskog i svetskog reprezentativnog Olimpa.

Ipak, Norbert Piter Stajls, svojim izgledom ali i načinom igre uopšte nije spadao među asove ovog sporta koji su uživali popularnost, odnosno bili cenjeni zbog svojih poteza na terenu. Ovaj oniski i proćelavi momak je zbog problema koje je imao sa nedostatkom zuba i visokom dioptrijom na terenu nosio zubnu protezu i kontaktna sočiva. Pored činjenice da nije bio fizički privlačan, dotičnog defanzivca iz Mančestera, navijači, stručnjaci i mediji nisu voleli ni zbog njegovog ‘grubijanskog’ stila igre, pa je ovaj agresivni čovek zadatka Meta Bezbija i Alfa Remzija, nimalo slučajno, prozvan “bezubim tigrom”.

Povezane vesti

Odnos ljubitelja fudbala na Ostrvu prema ‘prljavom’ Stajlsu se, međutim, značajno promenio nakon Nobijevih sjajnih igara u dresu selekcije ‘tri lava’ na Svetskom prvenstvu u Engleskoj 1966. godine. Utakmicu života odigrao je u polufinalnom obračunu sa Portugalcima, kada je potpuno uštopao najopasnijeg protivničkog igrača i prvog strelca šampionata Euzebija. Nakon istorijskog trijmfa nad Nemcima u finalu, svet je obišla slika na kojoj je nasmejano, krezubo ‘ružno pače’ engleskog fudbala u jednoj ruci držalo pehar Žila Rimea, a u drugoj izvađenu zubnu protezu. Stajls je preko noći postao miljenik nacije, a slika njegovog pobedničkog plesa sa Vemblija je postala legendarna i sa kolena na koleno se prenosila novim generacijama ljubitelja fudbala u zemlji koja više nije imala prilike da se raduje titulama šampiona sveta.

Deca uzrasta mojih unuka mi prilaze i kažu: ‘Hej, ti si momak bez zuba koji je plesao na Vembliju, zar ne?‘,“ rekao je Stajls u jednom razgovoru za list Gardijan, urađenim mnogo godina nakon londonskog finala.

Dve godine nakon stajanja na svetskom tronu, još jednom je u londonskom ‘hramu fudbala’, proslavio osvajanje velikog trofeja. Ovaj put je to bio pehar namenjen pobedniku Kupa šampiona koji je njegov Mančester junajted konačno prvi put doneo u klupske vitrine posle pobede nad Benfikom (4:1) 29. maja 1968. godine. To je bio vrhunac igračke karijere ovog, van terena mirnog porodičnog čoveka, ali je u toj 1968. godini započeo i njegov silazak sa velike scene. Iako je izuzetno cenio Stajlsa, selektor Alf Remzi je na finalnom turniru Kupa evropskih nacija u Italiji na utakmici sa Jugoslovenima (0:1) prednost dao Alanu Malariju, pa je defanzivni vezista Mančester junajteda sa tribina stadiona u Firenci posmatrao kako se njegovi reprezentativni drugovi opraštaju od snova da ujedine titule kontinentalnog i planetarnog šampiona.

Mada je 1970. godine otputovao na Mundijal u Meksiko, Nobi ni na ovom turniru, na kome je Gordi Albion sišao sa svetskog trona, nije bio u prvom planu. Više nikada nije zaigrao za nacionalni tim najveće zemlje Ujedinjenog Kraljevstva, a uskoro se njegovih usluga odrekao i klub sa Old Traforda koji ga je 1971. prodao Midlzbrou za 20.000 funti. Poslednju epizodu u igračkoj karijeri imao je u trećeligašu Preston Nort Endu, da bi 1975. odlučio da kopačke obesi o klin.

I pored toga što nije nije bio miljenik navijača i medija, Stajlsov beskompromisni stil igre se dopadao dvojici stručnjaka koji su presudno uticala na njegovu karijeru – menadžeru Mančester junajteda Metu Bezbiju i selektoru Engleske Alfu Remziju. Za Remzija je on bio “jedan od petorice igrača svetske klase koje je imao u timu na Mundijalu 1966. godine”, dok je čovek koji je preživeo minhensku tragediju vrlo rano uočio kvalitete momka sposobnog da ‘čita igru’, hrabro startuje na protivničke fudbalere ali i precizno dodaje loptu saigračima. Ulogu zadnjeg veznog fudbalera, koju mu je namenio Bezbi, jednom prilikom je kratko opisao sledećim rečima:

Moj posao je bio da osvojim loptu, dodam je Bobiju Čarltonu i omogućim mu da on nastavi da je nosi dalje.“

Imao je, doduše, i druga zaduženja – da svojim energičnim nastupom već na startu utakmice utera strah među protivničke fudbalere. Na potrebu da uspešno obavi ovaj zadatak ga je, gotovo uoči svakog meča, podsećao upravo Bobi Čarlton sa sasvim jasnom porukom:

Nobi, stavi im do znanja da si tu i to u prvih pet minuta utakmice.“

I ove specijalne zadatke je ‘bezubi tigar’ sa Old Traforda najčešće ispunjavao na svoj, svakako ne lep, ali za interese njega i njegovog tima bez sumnje koristan način.

Budući osvajač dva najvažnija trofeja svetskog fudbala rođen je 18. maja 1942. godine u severnom predgrađu Mančestera, Koliharstu u trenucima dok je ovaj grad bio meta bombardera nemačke Luftvafe. Odrastao je u pobožnoj katoličkoj porodici čija je glava otac Čarli bio upravnik pogrebne firme. I mali Norbert je postao veliki vernik, spreman da obavlja dužnost crkvenog pomoćnika ali je istovremeno ispoljavao ljubav prema fudbalu koji je igrao sa drugovima iz kraja. Ovog borbenog klinca su zapazili ljudi iz Mančester junajteda, pa su ga u novembru 1959. pozvali da se oproba među omladincima ovog kluba. Kada je dobio poziv da se javi Junajtedu, otac Čarli je, kako se Stajls junior kasnije prisećao, ponudio da sina na stadion Old Traford odvede svojim poslovnim mrtvačkim kolima.

Samo godinu dana kasnije Nobi je u utakmici sa Boltonom debitovao za prvi tim Mančestera koji je Bezbi, nakon gubitka osmorice igrača u avionskoj nesreći u Minhenu 1958, pokušavao da izgradi forsirajući nove, mlade snage. Ozbiljni fudbalski život je započeo kao bek ali ga je ubrzo šef, uočivši njegove već spominjane sposobnosti da razgrađuje igru protivnika ali i upošljava napadače, prekomandovao na poziciju zadnjeg veznog igrača. Naravno, Stajlsovo napredovanje u karijeri nije bilo ni brzo ni lako. Čoveka koji će kasnije na Vembliju osvojiti dva velika trofeja, Bezbi nije 25. maja 1963. poslao na travnjak ovog stadiona u finalnom meču FA kupa sa Lesterom (3:1). Momak iz Koliharsta će se, međutim, ubrzo nametnuti kao standardni prvotimac, te će na kraju sezone 1964/1965 sa klupskim drugovima proslaviti svoju prvu titulu šampiona Engleske.

Nobi Stajls
Paul Ellis – Pool/Getty Images

Sve zapaženije partije ovog agresivnog čoveka zadatka koji je ‘hranio’ loptama napadače Čarltona, Besta i Loua, nisu bile samo po ukusu klupskog šefa Meta Bezbija, već i selektora Engleske Alfa Remzija, koji ga je pozvao pod zastavu. Prvu, od ukupno 28 utakmica za reprezentaciju (za koju je postigao jedan pogodak), odigrao je 10. aprila 1965. u britanskom derbiju sa Škotima (2:2), posle čega je postao ozbiljan kandidat za nastup na Svetskom prvenstvu, čiji je domaćin naredne godine bila ‘kolevka fudbala’.

Pre toga je, međutim, sa Junajtedom u proleće 1966. jurio jedan drugi međunarodni trofej, namenjen najboljem klubu Starog kontinenta. Na Old Trafordu su želeli da sa novim ‘Bezbijevim bebama’ konačno osvoje Kup šampiona. Nakon što su u četvrtfinalnim nadmetanjima prosto pregazili jednog od najvećih rivala, Benfiku (3:2, 5:1), činilo se da su na najboljem putu da to i ostvare. Kao favoriti su 13. aprila 1966. doputovali u Beograd na prvi polufinalni megdan sa Partizanom ali su, i pored dobre igre i nekoliko propuštenih šansi, stadion JNA napustili sa dva gola minusa (0:2).

U revanšu odigranom sedam dana kasnije, engleski šampion i pored stalnih ataka nikako nije uspevao pronaći put do mreže crno-belih. Ratoborni Stajls je u jednom trenutku udario fudbalera jugoslovenskog tima, posle čega je započeo sukob u kome je učestvovala većina igrača oba sastava. Švajcarski sudija Dinst je na kraju isključio Peta Krirenda i Zorana Miladinovića, da bi upravo Nobi u 72. minutu uspeo da najzad matira Šoškića. Ipak, ovaj pogodak nije doneo domaćinu ništa više od pirove pobede. Potišteni Bezbi je u svlačionici izjavio da Mančester nikad neće osvojiti željeni trofej. Čak je, frustriran ishodom duela sa jugoslovenskim prvakom, razmišljao i o odlasku u menadžersku penziju, dok su se Stajls i Čarlton počeli pripremati za predstojeći Svetski šampionat na kome su želeli ostvariti satisfakciju za pretrpljeni neuspeh njihovog kluba u Evropi.

Nobi je bio jedan od ključnih ljudi u Remzijevim planovima za ovaj Mundijal na kome će biti akter svih utakmica budućih šampiona sveta. Posle meča u grupi sa Francuzima u kome je oštrim startom povredio igrača Trikolora Žaka Simona, ponovo se našao na meti kritika zbog svoje grubijanske igre, pa su čak i čelnici Fudbalskog saveza Engleske zahtevali od selektora da Junajtedovog destruktivca izostavi iz tima u četvrtfinalnom susretu sa Argentincima. Remzi je to odbio, zapretivši čelnicima Saveza da “će podneti ostavku ukoliko ne može da samostalno bira tim”, a njegov čovek od poverenja je svojim oprobanim metodama pružio značajan doprinos važnoj pobedi domaćina (1:0) nad Južnoamerikancima.

Pred polufinalni duel sa Portugalcima, budući ser Alf je pozvao Stajlsa na kratak razgovor u kome mu je, oslovivši ga punim imenom, saopštio šta očekuje od njega u ovoj važnoj utakmici.

Norberte, hoću da izbaciš Euzebija.

Stajls je, prema kasnijoj vlastitoj interpretaciji ovog dijaloga, selektoru odgovorio sledećim pitanjem:

„Mislite iz utakmice, ili za stalno?

Portugalskoj ‘Crnoj perli’ se 26. jula 1966. nije ništa strašno dogodilo na travnjaku Vemblija osim što se, zahvaljujući preduzetim merama beskompromisnog ‘bezubog tigra’, najveći deo susreta nije sastavila sa loptom. Euzebio je jedino u 82. minuti udarcem sa bele tačke postigao počasni pogodak(1:2) za selekciju sa Iberijskog poluostrva ali je u finale, prvi put u istoriji svetskih prvenstava, otišla reprezentacija zemlje u kojoj je izmišljen fudbal. Stajlsa su, posle ove utakmice, na Ostrvu svi hvalili zbog načina na koji je zaustavio Euzebija ali je njemu, verovatno, najviše prijala pohvala koju je u svlačionici dobio od šefa Remzija za “dobro obavljen zadatak”.

Usledilo je nezaboravno finale sa reprezentacijom SR Nemačke u kome je sporni pogodak Džefa Harsta u 101. minuti produžetka doneo Englezima prvu (i do sada jedinu) titulu svetskih šampiona. Nepunih sedam godina nakon što je započeo fudbalski život u omladincima Mančester junajteda, sin grobara iz Koliharsta je otplesao svoj šampionski ples u londonskom ‘hramu fudbala’. Osporavani i potcenjivani mladić iz Mančestera, koga su neki sunarodnici smatrali i teretom engleskog fudbala, potvrdio je svoje igračke kvalitete na najvažnijem ispitu i zauvek ušao u istoriju kao deo “besmrtnog tima Gordog Albiona”.

U narednoj sezoni,1966/1967, Nobi se sa klupskim drugovima radovao još jednoj (drugoj) tituli šampiona Engleske, koja je ekipi sa Old Traforda omogućila da, nakon jednogodišnje pauze, ponovo nastupi u Kupu evropskih šampiona. Ovaj put su Bezbijevi momci, posle neizvesnih nadmetanja sa Sarajevom, Gornjikom i Realom, stigli do završnog meča za trofej u kome ih je na Vembliju čekala Benfika, predvođena Stajlsovim starim rivalom, Euzebijom. Još jednom je Bezbijev i Remzijev ‘specijalac’ dobro čuvao najopasnijeg portugalskog napadača ali je u 90. minutu, pri rezultatu 1:1, dozvolio asu iz Mozambika da sam izbije pred golmana Stepnija. Čuvar mreže engleskog prvaka je sjajnom intervencijom spasao svoj tim, a u produžecima su pogoci Besta, Čarltona i Kida konačno doveli Junajted na toliko željeni evropski Olimp.

Nakon ovog trijumfa, 26-godišnji Stajls se mogao pohvaliti da je osvojio (gotovo) sve najvažnije trofeje o kojima neki fudbaler na početku karijere može da sanja. Želeo je naravno da na finalnom turniru Kupa evropskih nacija, koji je usledio samo nekoliko dana posle londonskog duela sa Benfikom, upotpuni ovu vrednu kolekciju titulom (reprezentativnog) šampiona Starog kontinenta. Umesto očekivanog učešća u učvrščivanju engleske fudbalske dominacije, u Firenci je sa tribina, kao višak u Remzijevom timu, nemoćno posmatrao kako Jugosloveni pobeđuju svetske prvake. Zbog isključenja Malarija u duelu sa Plavima, selektor ga je uvrstio među startere u susretu za treće mesto u kome su fudbaleri sa Ostrva 8. juna 1968. bili bolji od Sovjeta (2:0). Bio je to poslednji meč koji je na nekom velikom takmičenju odigrao Norbert Stajls, jedan od junaka trijumfa selekcije Tri lava na Mundijalu održanom 1966. u njihovoj domovini.

Naredne godine donele su mu razočaranja. Junajted je, posle osvajanja evropske titule i odlaska Bezbija sa klupe, počeo da tone u prosečnost. U Engleskoj više nije uspevao da se uključi u borbu za titulu, dok je odbrana najcenjenijeg evropskog trofeja u sezoni 1968/1969 okončana u polufinalu eliminacijom od Milana. I Nobi se svojim nastupima uklopio u sivilo tima sa Old Traforda.

Geoff Caddick – Pool/Getty Images

Zbog slabije forme, Remzi mu je 1969. samo jednom ukazao poverenje da započne utakmicu nacionalne selekcije, dok je u narednoj 1970. godini, u kojoj je održan Svetski šampionat u Meksiku, to učinio dva puta. Na tom Mundijalu nije dobio priliku da zaigra ni na jednom od četiri susreta (sa Čehoslovačkom, Brazilom, Rumunijom i SR Nemačkom), a već iduće 1971. postao je suvišan i u Mančester junajtedu. Klub sa Old Traforda napustio je nakon 11 sezona, tokom kojih je zabležio 395 nastupa i postigao 19 golova, prešavši u redove Midlzbroa. Bio je to faktički kraj igračke karijere nekadašnjeg crkvenog pomoćnika iz predgrađa Mančestera iako će on formalno uslediti četiri godine kasnije nakon epizode u Preston Nort Endu.

Stajls se oprobao i kao trener ali je, nakon iskustava koje je stekao tokom vođenja Prestona, Vankuvera i Vest Bromvič Albiona, zaključio da “to nije posao za njega”. Mnogo je uspešniji bio radeći kao trener omladinskog pogona Mančeseter junajteda jer je u periodu od 1989. do 1993. godine uspešno brusio talentovane dečake – Rajana Gigsa, Dejvida Bekama, Pola Skolsa, Gerija i Fila Nevila, te Nikija Bata – koji će izrasti u ključne igrače novog velikog tima Crvenih đavola. Čovek koji je dugo godina uživao status ‘nevoljenog grubijana’, primljen je 2007. u Kuću slavnih engleskog fudbala. Tri godine kasnije je na aukciji prodao svoju zlatnu medalju sa Svetskog šampionata u Engleskoj za 160.000 funti, kao i medalju dobijenu nakon osvajanja Kupa šampiona, koja mu je donela zaradu od 49.000 britanskih novčanica. Ovo odricanje od najdražih uspomena je obrazložio željom da “finansijski pomogne porodici.”

Nekadašnji agresivni, a često i ‘prljavi’ borac sa fudbalskih travnjaka, je 30. oktobra 2020. izgubio dugogodišnju bitku sa kancerom prostate. Ovaj kontraverzni ‘ratnik’ je nekoliko godina pre smrti u jednom intervjuu izrazio želju da “ga pamte kao srećnu osobu”. Kao što je, bez sumnje bio 30. jula 1966. godine, kada je na Vembliju, držeći u jednoj ruci trofej Žila Rimea, a u drugoj zubnu protezu, izvodio svoj šampionski ples.

Komentari

Vaš komentar