Šta spaja Rosija i Maradonu

Blog ostalo 27. dec. 202010:00 > 11:242 komentara
Podeli:
Dijego Maradona, Paolo Rosi
REUTERS/Jennifer Lorenzini

Nedavno su nas u kratkom vremenskom razmaku napustila dvojica legendarnih fudbalskih asova, Dijego Maradona i Paolo Rosi. Iako su bili po mnogo čemu različite ličnosti i tipovi igrača, argentinsku 'desetku' iz Buenos Airesa i 'devetku' rođenu u italijanskom mestu Prato povezuje mnogo toga u njihovim karijerama. Obojica su besmrtnu slavu stekla nastupom na svom drugom Mundijalu, gde su Gaučose 1986. godine, odnosno Azure četiri godine ranije, doveli do neočekivanih titula svetskih šampiona, a sami bili proglašeni za najbolje igrače tih prvenstava naše plante.

Nije to, naravno, sve što spaja El Pibea i Pablita. Njihove reprezentacije pred te šampionate nisu ubrajane u glavne kandidate za “Zlatni globus”, a od njih se uopšte nije očekivalo da svojim partijama obeleže ove turnire i budu proglašeni za prve zvezde Mundijala. Pogotovo to nije važilo za Rosija koji je, nakon izdržane dvogodišnje suspenzije zbog navodnog učestvovanja u aferi klađenja u Kalču nazvanoj “Totonero”, odigrao samo nekoliko utakmica u dresu Juventusa i samo zahvaljujući odlučnosti selektora Enca Bearcota našao mesto među putnicima za Španiju. Mada je pred turnir u Meksiku pružao dobre igre u dresu Napolija koga je u sezoni 1985/1986 doveo do trećeg mesta u Seriji A, ni Dijego – u analizama stručnjaka i medija – nije uvrštavan u najuži krug kandidata za najboljeg fudbalera 13. po redu šampionata sveta. I sam je kasnije, možda preteravši, izjavio kako je taj epitet „dodeljen Platiniju i Ziku, dok je on bio tek na šestom, sedmom mestu”.

Povezane vesti

I jedan i drugi su ‘eksplodirali’ u četvrtfinalnim utakmicama, mada je, s obzirom na sistem takmičenja, nezaboravni obračun Italijana i Brazilaca u Barseloni 1982. godine bio zvanično samo meč trećeg kola četvrtfinalne grupe C. Tog 5. jula na tadašnjem stadionu Espanjola “Sariji”, do tada na terenima Španije ‘nevidljivi’ i od strane navijača i medija žestoko kritikovani centarfor italijanske reprezentacije, je het-trikom srušio (3:2) favorite iz Brazila i poveo Azure ka fudbalskom Olimpu. Prethodno su u u duelu u kome su fudbaleri sa ‘čizme’ pobedili Argentinu sa 2:1, Rosi i Maradona prvi put zaigrali jedan protiv drugog na nekom meču. Paolo je u tom susretu, odigranom takođe na “Sariji”, propustio dve prilike da prekine dugi reprezentativni golgeterski post ali su ovaj okršaj branioca titule i budućih svetskih šampiona najviše obeležile batine kojima je čuvar najboljeg argentinskog igrača, Klaudio Đentile, počastio tadašnju novu zvezdu tima sa “Nou Kampa”.

Nepune četiri godine kasnije, 22. juna 1986. i ‘mali debeljko’ iz Lanusa je sa svoja dva pogotka data u četvrtfinalnom duelu sa Englezima zauvek ušao u srca sunarodnika ali i u istoriju fudbala. U tom susretu, koji je zbog prethodnog rata dve zemlje za Folklande, bio daleko više od sportskog nadmetanja, najpre je svojom ‘Božijom rukom’ prevario sudiju iz Tunisa, a zatim, nakon čudesnog ‘slaloma’ tokom kojeg je izbacio iz igre polovinu reprezentativaca Gordog Albiona, još jednom zatresao mrežu Šiltona.

Italijana i Argentinca vezuju i po dva pogotka postignuta u polufinalnim utakmicama sa Poljskom (2:0), odnosno Belgijom (2:0), kojim su njihovim reprezentacijama otvorena vrata finala, a njima trasiran put do statusa najboljeg igrača Mundijala. Paulo je u tom duelu za trofej sa Nemcima u Madridu ‘zabio’ prvi od tri pogotka budućih svetskih šampiona, dok je Dijego Armando u meksičkom obračunu sa tim istim Pancerima izostanak upisivanja u strelce nadoknadio sjajnom asistencijom Buručagi kod pobedonosnog gola Gaučosa.

Rosija su tih šest postignutih golova u tri završna susreta turnira u Španiji lansirala na pijedestal namenjen najboljem igraču ali i strelcu ovog svetskog šampionata, što je pre toga pošlo za nogom još samo Brazilcu Garinči (1962.) i Argentincu Mariju Kempesu (1978. godine). Napadač Juventusa je na kraju te 1982. dobio i Zlatnu loptu francuskog lista Frans fudbal, koja bi 1986. godine izvesno pripala prvom igraču Mundijala u Meksiku da u to vreme nije postojalo pravilo da se ovo priznanje isključivo dodeljuje fudbalerima iz evropskih država.

Povezane vesti

Pored nezaboravnih mundijalskih dostignuća, kao i činjenice da su sa svojim klubovima (Napolijem i Juventusom) uzeli i po dve titule u Kalču, dvojicu od skora, na žalost pokojnih asova, spaja i učešće u aferama zbog kojih su se nalazili na “stubu srama” i proživljavali teške trenutke. Rosi se sa optužbom, a zatim i kaznom trogodišnje suspenzije (koja je kasnije bila smanjena na dve godine zabrane igranja fudbala) suočio 1980. tokom afere “Totonero” kada se kao igrač Peruđe našao na udaru državnih (i sportskih) organa zbog navodnog nameštanja utakmice sa Avelinom (2:2) po želji kladioničara. Do kraja života je, nastojeći da izbriše jedinu “tamnu mrlju u karijeri”, tvrdio “da je nevin” u ovoj aferi štimovanja rezultata, ali je malo nedostajalo da nikad ne postane “Pablito nacionale”, odnosno da pre vremena okonča svoj igrački život. Na Apeninima je tokom trajanja suspenzije bio izložen žestokim napadima i proglašavan ‘bivšim igračem’ i izvesno je da nikad ne bi postao ono što jeste da u njega poverenje tada nisu imali čelnici Juventusa (koji su za vreme trajanja kazne sa njim u decembru 1981. potpisali ugovor i omogućili mu da trenira sa ekipom Stare dame) i selektor Bearcot.

Julian Finney, Getty Images Sport

Za razliku od centarfora Azura, Maradoni je kazna za počinjene grehe stigla na naplatu kad je već uživao status “fudbalskog božanstva”, ne samo u Argentini, već i u Napulju. Dijegovo konzumiranje kokaina, kao i druženje sa mafijašima i lokalnim lepoticama na napuljskim žurkama, bili su dugo vremena javna tajna ali su svi ovi njegovi ‘nestašluci’ držani pod kontrolom sve do Mundijala u Italiji 1990. godine. Tada je, pred polufinalni duel selekcije domaćina i branioca “meksičkog trona” koji je igran u Napulju, idol Napolitanaca pozvao svoje obožavaoce da na predstojećem meču na stadionu Sao Paolo pruže podršku njegovoj reprezentaciji, a ne državnom timi zemlje u kojoj živi. Mada ga Napolitanci nisu poslušali, Azuri su iz ovog nadmetanja (nakon izvođenja jedanaesteraca) izašli kao gubitnici, posle čega je Argentinac postao omržena ličnost u dobrom delu javnosti države u kojoj je upravo on svojim majstorijama izmenio dotadašnji višedecenijski ‘odnos snaga’ između fudbalskog severa i juga. Obelodanjene su njegove veze sa “Kamorom”, a nakon što mu je 1991. godine izrečena 15-mesečna suspenzija zbog pronalaženja tragova kokaina u krvi prilikom obavljene doping kontrole, ‘kralj Napulja’ je bio prinuđen da pre vremena okonča karijeru u gradu pod Vezuvom.

Dvojica velikih fudbalera koji su svojim igrama obeležili svetska prvenstva osamdesetih godina prošlog veka, nisu po dobrom pamtili poslednje mundijale na kojima su učestvovali. Iako je, baš kao i selektor Bearcot, silno želeo da nastupi u Meksiku 1986. godine, Rosi je bio samo posmatrač igara njegovih drugova na ovom turniru. Zbog povrede, nije ulazio na teren ni u jednom od četiri susreta “azura” u zemlji Asteka, posle kojih (tačnije nakon poraza od Francuske u osmini finala) su se dotadašnji svetski prvaci oprostili od titule osvojene četiri godine ranije na Pirinejima. Ne možemo reći da je El Pibe imao sreću što je, za razliku od Italijana, bio akter dva susreta na svom poslednjem, četvrtom Mundijalu, održanom 1994. u SAD. Nakon što je na doping testu utvrđeno da je pozitivan na efedrin, oteran je sa šampionata, što je bio neslavan odlazak sa velike scene čoveka koji se, uz Pelea, smatra najvećim majstorom fudbalske igre u njenoj dosadašnjoj istoriji.

I pored ovih, manjih ili većih greha, junaci naše priče su do kraja svojih života uživali poštovanje svih istinskih ljubitelja najvažnije sporedne stvari na svetu ali i bezgraničnu ljubav njihovih zemljaka. To se posebno odnosi na ‘većeg grešnika’ iz predgrađa Buenos Airesa. Nekadašnjeg siromašnog dečaka koji je put prema slavi započeo u redovima Argentinos Juniorsa (za čiji prvi tim je debitovao 20. oktobra 1976.) ni brojni skandali sa konzumiranjem kokaina i alkohola, baš kao ni selektorski fijasko doživljen na Mundijalu u Južnoj Africi 2010. godine, nisu mogli da skinu sa Olimpa, na koji je u srcima miliona žitelja zemlje tanga, bifteka i pampasa trajno zaseo sad već daleke 1986. Bilo je to vreme kada se narod druge po veličini države Južne Amerike suočavao sa posledicama gotovo deceniju duge vojne diktature i gubitka rata za Malvine (argentinski naziv za Folklandska ostrva). A onda im je ‘njihov Dijego’, tog nezaboravnog leta, svojim majstorijama i golovima u Meksiku, ne samo doneo bezgraničnu radost zbog osvojene titule svetskih šampiona i male osvete ‘mrskim Englezima’, već i, bar na kratko, vratio izgubljeni ponos i nacionalno dostojanstvo. Bio je to dovoljno valjan razlog da trajno u drugi plan gurnu sve njegove ljudske slabosti, baš kao što su učinili i Napolitanci.

Za razliku od ostatka Italije – koji je uglavnom odnos prema Maradoni zasnivao na poštovanju njegovih fudbalskih kvaliteta ali i kritikovanju brojnih Argentinčevih mana – stanovnici Napulja su i decenijama nakon Dijegove abdikacije sa prestola u gradu podno Vezuva (ali i sada posle njegove smrti!) doživljavali ovog kontraverznog majstora lopte bezmalo kao božanstvo. Nisu nikad zaboravili da je pristao da dres bogate Barselone zameni onim ‘malog’ Napolija, a naročito su mu bili zahvalni na najvećem daru – dvema do sada jedinim titulama šampiona Italije koje je doneo njihovom klubu. Slično Gaučosima, kod Napolitanaca su ovi trijumfi – ostvareni u režiji deklarisanog levičara i ogorčenog kritičara društvenih nepravdi i imperijalizma – stvorili makar kratkotrajno optimističko uverenje da se, bar na fudbalskim terenima, može biti uspešniji od bogatih i moćnih klubova sa severa, čiji navijači su često svoje rivale sa juga zemlje čašćavali epitetima: ”Afrikanci”, “seljaci” ili “kanalizacija Italije”.

Mada nije imao Maradonin imidž, niti u svojoj domovini stekao kultni status kojim su Argentinci podarili svog fudbalskog genija, Rosi je, ipak, sve vreme, od fudbalskog vaskrsnuća u Španiji 1982. godine pa do nedavnog odlaska sa ovog sveta, tretiran sa ljubavlju i zahvalnošću od strane sunarodnika na Apeninima. Naravno, taj specijalni odnos prema ‘našem Pablitu’ bio je naročito izražen dok su emocije bile sveže nakon trijumfa na Pirinejima, pa je tako na RAI-u jedno vreme emitovana dnevna emisija sa naslovom: “Šta danas radite gospodine Rosi „.

Zašto se tako radikalno i preko noći promenio odnos Italijana prema čoveku koji je do tada bio razapet na krst srama i praktično otpisan kao fudbaler možda najbolje može da objasni činjenica da se njegova zemlja u vreme mundijala u Španiji suočavala sa ozbiljnim problemima. Italija nije, poput Argentine, imala nevolje sa vojnom diktaturom i posledicama izgubljenog rata ali je patila zbog visoke inflacije, zločina mafije, terorizma Crvenih brigada i onog što su neki nazvali krizom morala. A onda je, kad to niko nije očekivao, na veliku scenu stupio jedan anatemisani momak i odveo Azure ali i celokukupnu radosnu naciju na svetski fudbalski Olimp na kome se Italijani nisu nalazili još od daleke 1938. godine. Ili precizije rečeno od vremena “Musolinijeve ere” tokom koje su izabranici ondašnjeg selektora Vitorija Poca dva puta uzastopno (prvi put, doduše, na šampionatu održanom kod kuće 1934.) osvajali trofej Žila Rimea.

Treba podsetiti da nekadašnji klinac iz italijanske pokrajine Toskane – za razliku od ‘malog debelog’ dečaka iz Lanusa koji je od ranih dana svojim nesvakidašnjim majstorijama sa loptom najavljivao veliku karijeru – uopšte nije bio predodređen da postane fudbalski as. Nedostajale su mu mu visina i snaga ali je zato posedovao upornost, brzinu i sposobnost da se u pravo vreme nađe na pravom mestu na terenu. Da nije bilo povreda – koje su mu, uz već spomenutu aferu, predstavljale najveći problem u karijeri – Juventus ga 1976. godine verovatno ne bi prosledio drugoligašu Vićenci, gde ga je trener Fabri prekomandovao sa pozicije desnog krila u špic napada. Zahvalio mu se tako što je kao najbolji strelac Serije B ‘pogurao’ Vićencu u elitni rang italijanskog fudbala, da bi naredne sezone 1977 /1978 poneo epitet golgetera Kalča.

Paolo Rosi na Mundijalu 1982.
REUTERS / Action Images / MSI

Bila je to dovoljna preporuka za Bearcota koji je u junu 1978. poveo mršavog 21-godišnjeg centarfora Vićence na Svetski šampionat u Argentinu, gde selektor reprezentacije domaćina Cezar Menoti nije želeo da na spisak članova državnog tima uvrsti 17-godišnje čudo od deteta Dijega Armanda Maradonu. On je morao da čeka neku novu priliku ali je zato Rosi iskoristio debi na navećoj svetskoj smotri fudbala da postigne tri gola i četiri puta asistira svojim saigračima koji su se upisali u strelce (stariji ljubitelji fudbala verovatno pamte njegovo dodavanje petom Robertu Betegi prilikom postizanja pobedonosnog gola Azura u meču sa Gaučosima). Turnir, koji je Italija okončala na četvrtom mestu, je završio kao drugi najbolji strelac (iza Marija Kempesa) i član idealnog tima šampionata na kome su se Argentinci prvi put radovali osvajanju titule svetskih prvaka.

Činilo se da su mladom napadaču, koji je tada na svetskom fudbalskom tržištu vredeo šest miliona ondašnjih nemačkih maraka, širom otvorena vrata velike karijere. Ipak, umesto toga – zbog novih povreda, ispadanja Vićence iz Serije A i afere koja ga je zadesila tokom nastupa za novi klub, Peruđu – došao je u situaciju da bude oteran sa terena i gotovo zaboravljen. Uspeo je da se vrati i postane ‘heroj nacije’, čemu je, uz srećni splet okolnosti i podršku koju su mu pružili čelnici Juventusa i selektor Bearcot, svakako doprinela njegova snaga karaktera, odnosno sposobnost da iz nevolja izađe još jači.

Rosi je, van terena, bio sušta suprotnost čoveku koji je četiri godine posle njega proglašen najboljim igračem Svetskog prvenstva u Meksiku. Dok je Dijego uživao da se nalazi u centru medijske pažnje i vodi brojne bitke od kojih je na kraju izgubio onu najvažniju – borbu sa vlastitim ‘zlim dusima’ – golgeter iz Prata je znao da se uspešno nosi sa teretom slave. Živeo je mirnim porodičnim životom, izbegavajući oštre javne polemike i političko angažovanje, a njegovo ime nikada nije bilo povezano sa ljubavno -seksualnim aferama, alkoholizmom ili konzumiranjem droge. Nekadašnji grešnik iz afere “Totonero” jednostavno nije bio tip buntovnika, odnosno nesuđenog revolucionara, kakvim su neku smatrali El Pibea zbog njegovog divljenja prema Kastru i Če Gevari, kao i podršci koju je pružao ostalim protivnicima američkog imperijalizma. Posle odlaska u igračku penziju Paolo je radio kao fudbalski komentator – analitičar na RAI, dok je na farmi u Pogio Čeninu, odmaralištu jugoistočno od Firence, gde je živeo sa suprugom i ćerkama, vodio kompaniju za proizvodnju organske hrane.

Smrt je još jednom povezala dvojicu tako različitih junaka fudbalskih Mundijala igranih osamdesetih godina prošlog veka koji su svoje najbolje igračke godine proveli na Apeninskom poluostrvu. Maradona je sahranjen u porodičnoj grobnici pored roditelja u rodnom Buenos Ajresu, dok je Rosi poslednje prebivalište našao u Vićenci, gradu u kome se venčao ali i načinio prve velike korake na putu ka slavi. Njihov poslednji ispraćaj pokvarili su oni koji nisu imali poštovanje prema ovim zauvek usnulim fudbalskim legendama. Za vreme Paolove sahrane, lopovi su opljačkali njegovu kuću, dok su trojici radnika iz mrtvačnice u Buenos Airesu koja su se slikala pokraj kovčega sa preminulim Dijegom, nakon objavljivanja tih fotografija na Tviteru upućene brojne pretnje od strane ogorčenih poštovalaca najvećeg argentinskog fudbalera.

Ove ružne epizode ne mogu naravno baciti senu na ogromnu zaostavštinu El Pibea i Pablita koji su, i pored svojih ljudskih slabosti, bili na terenima možda i najbolji izdanci jednog romantičnog vremena u kome je, čini nam se, i profesionalni fudbal imao svoju dušu. Zato nas ne bi iznenadilo ako njih dvojica negde tamo gore, zajedno sa Garinčom, Bestom i ostalim manje ili više grešnim pokojnim fudbalskim majstorima, ‘pikaju’ loptu na ‘nebeskom Mundijalu’, oslobođeni stega koje su imali na zemlji.

Komentari

Vaš komentar