Žuti

Blog ostalo 12. jan. 20218:00 > 13:269 komentara
Podeli:
Robert Prosinečki
Huseyin Caglar/EuroFootball/Getty Images

Pre 52 godine, 12. januara 1969. u nemačkom gradu Šveningenu na ovaj svet je došao Robert Prosinečki, nekadašnji as Crvene zvezde i bivši reprezentativac Jugoslavije i Hrvatske.

’Mali žuti’, kako su ga zvali u prvim godinama njegove karijere, bio je, suprotno predviđanjima Miroslava Ćire Blaževića, majstor fudbala koji se dokazao na velikoj sceni i okitio trofejima i priznanjima.

POVEZANO

Sin Hrvata Đure i Srpkinje Emilije je najveće igračke uspehe u klupskoj karijeri ostvario u periodu od svoje 18. do 22. godine noseći dres beogradskih ’crveno-belih’. Tamo ga je na probu kod Dragana Džajića i Velibora Vasovića odveo tata Đuro, nakon što je ’trener svih trenera’, koji je prethodno sa njim radio u Dinamu, izjavio “da će pojesti svoju trenersku diplomu ukoliko ovaj mali postane igrač”.  Blažević se nekoliko decenija kasnije pravdao kako “nije mislio to što je rekao”, ali je ostalo zapisano da je Robi kao jedan od ključnih fudbalera tima sa “Marakane” u periodu od 1987. do 1991. odigrao 222 meča, postigao 53 gola i osvojio pet trofeja, od kojih je svakako najvažniji onaj u Kupu šampiona, uzet u Bariju nezaboravnog 29. maja 1991. godine.

Prosinečki je u toj dramatičnoj finalnoj utakmici sa Olimpikom bio jedan od petorice nepogrešivih ’egzekutora’ sa bele tačke koji su Crvenoj zvezdi doneli najvredniji pehar u njenoj istoriji. Navijači ovog kluba su ga naprosto obožavali i pevali mu pesme, a da je ova njihova ljubav ostala čvrsta i trajna potvrdilo se mnogo godina kasnije, kada je Robert , kao trener početnik došao iz Zagreba i Beograd da sa klupe vodi ’crveno-bele’. Iako nije uspeo da prekine dominaciju Partizana u prvenstvima Srbije, već je klubu iz Ljutice Bogdana darovao samo jedan trofej nacionalnog Kupa, za navijače je i dalje bio njihov Robi kojeg su voleli i podržavali u radu. Da, iako nije poneo zvanični epitet Zvezdine ’zvezde’, među delijama uživa status jedne od najvećih legendi kluba, pokazalo se prilikom njegovog odlaska koji je usledio nakon nepune dve godine šefovanja. Navijači su mu skandirali da ostane, a na utakmici Zvezda – Bordo viđen je transparent sa natpisom: „Hvala za energiju, hvala na svemu i vrata su ti uvek otvorena”.

Nije skrivao da je dirnut ovakvim odnosom navijača prema njemu, pa je, pokazavši emocije, otvoreno govorio o svojoj čvrstoj vezi sa klubom u kojem je stekao ime i ostvario najveće igračke uspehe.

Zvezda je moj klub! Iz Dinama sam tri puta oteran, dok je u Zvezdi ceo stadion skandirao ostani, tako da Zvezdi nisam zatvorio vrata. To su dva različita rastanka…“.

Mada je na beogradskoj “Marakani” već u 22. godini doživeo vrhunac igračke karijere, Robert Prosinečki se može pohvaliti i nekim drugim dostignućima, ostvarenim u dresovima reprezentacija, kao i drugih klubova za koje je nastupao. Kao član omladinske reprezentacije Jugoslavije je na Mundijalu u Čileu 1987. proglašen za najboljeg igrača turnira na kojem su ’Plave nade’ osvojile titulu svetskih šampiona. Tri godine kasnije je sa mladom selekcijom SFRJ bio viceprvak Evrope, dok je te iste 1990. godine svoje prvo učešće na seniorskim Mundijalima okončao u Italiji nastupom u četvrtfinalu, gde su izabranike Ivice Osima zaustavili Argentinci nakon boljeg izvođenja penala. Osam godina kasnije, sad već iskusni fudbaler dao je značajan doprinos podvigu ’Vatrenih’ na Svetskom šampionatu u Francuskoj, koji su izabranici Ćire Blaževića završili kao trećeplasirana selekcija naše planete.

Robert Prosinečki
Simon Bruty/Allsport

Ovaj kreativni ofanzivni vezista je ušao u fudbalske anale kao i jedini igrač koji je, nastupajući za dve reprezentacije, za obe postigao golove na Svetskim prvenstvima. U dresu selekcije sa šest buktinja je na turniru na Apeninima zatresao mrežu državnog tima Ujedinjenih Arapskih Emirata, dok je u Franuskoj kao ’Šahovničar’ uspeo da matira golmane Jamajke i Holandije. Za reprezentaciju Jugoslavije je, inače, zabeležio 15 nastupa i postigao četiri gola, dok je dres najbolje selekcije Hrvatske oblačio 49 puta i dao 10 pogodaka.

Iako u ovim španskim klubovima nije ostvario ono što su on i njegovi poslodavci očekivali, bio je tek peti strani fudbaler koji je zaigrao za oba najveća velikana sa Pirineja – Real i Barselonu. Posle boravka u Španiji, gde je još imao epizode u Ovijedu i Sevilji, vratio se 1997. u Dinamo, koji je u to vreme nosio naziv Kroacija. Pomogao je svom prvom klubu da osvoji tri titule prvaka države i dva puta zaigra u Ligi šampiona, ali mu ni drugi odlazak iz Maksimira, koji je usledio 2000. godine, nije ostao u lepom sećanju. Zbog neisplaćenih plata tužio je Dinamo (koji je u međuvremenu vratio staro ime), a naredne stanice na njegovom dugom igračkom putu bile su – posle nekoliko nastupa za Hrvatski dragovoljac – Standard, Portsmut, Olimpija, Zagreb. Kopačke je, nakon nekoliko utakmica odigranih za nižerazredni Savski Marof, obesio o klin 2005. godine, da bi zatim svoj fudbalski život nastavio kao mladi i neafirmisani trener.

Prosinečki je bio sjajan kreativni ofanzivni vezni fudbaler koji je po potrebi igrao i na poziciji desnog krila. Posedovao je odličnu tehniku, sposobnost da se veštim driblingom oslobodi protivničkih fudbalera, ali i preciznim pasom pronađe saigrače. Znao je da dugo vuče i kontroliše loptu, a jedan od njegovih kvaliteta bio je snažan i precizan šut kojim je iz igre ili slobodnih udaraca često pogađao mreže rivala. Ponekad bi u tom ’vučenju lopte’ znao i da pretera i time iznervira trenere i navijače. Stručnjaci su mu, ipak, najviše zamerali na “nedovoljnom angažovanju u obaveznoj defanzivnoj igri”. Uz česte povrede mišića, koje su ga verovatno sprečile da ostvari još više u svom igračkom veku, imao je i jedan porok kojeg nije želeo da se oslobodi tokom svih godina karijere fudbalskog profesionalca. Robi je bio i ostao strastveni pušač koji je uživao u duvanskom dimu pre i posle utakmica i treninga. U jednom razgovoru, vođenom u maju 1991. godine, objasnio je zašto ne želi da raskine ovu vezu sa cigaretama.

Znam da pušenje nije dobro za sportistu, ali me opušta. To je jedini porok koji imam. Takođe, niko ne živi 100 godina”.

Fudbalski put junaka naše priče započet je u SR Nemačkoj gde je kao klinac pravio prve igračke korake u omladinskom pogonu Štutgarter Kikersa. Porodica Prosinečki se, međutim, 1979. vratila u Jugoslaviju, tačnije započela život u Zagrebu gde je Robi nastavio da pika loptu u mlađim kategorijama Dinama. Njegov talenat je bio očigledan, pa je sa godinama napredovao prema prvom timu ’Modrih’ za koje je debitovao u sezoni 1986/87 u prvenstvenom duelu sa Željezničarom.

Robert Prosinečki
Reuters/Ian Waldie

Mada je u tom susretu bio strelac, do kraja sezone je još samo jednom nastupio za tim sa Maksimira. Otac Đuro je po okončanju te sezone tražio od čelnika Dinama da njegov sin potpiše prvi profesionalni ugovor sa zagrebačkim klubom ali je, nakon već pomenute Ćirine ocene Robijeve “igračke perspektive”, rešio da stupi u kontakt sa ključnim ljudima Crvene zvezde.

Jednom prilikom smo boravili u Zagrebu, a ispred hotela ’Esplanade’ sačekao nas je čovek koji se predstavio kao stric Roberta Prosinečkog, mladog fudbalera Dinama i pitao me da li bi mladić mogao da dođe na probu u Zvezdu. Odgovorio sam mu da se pojavi u Beogradu za nekoliko dana i da neće biti problema. To se i desilo”, prisećao se Dragan Džajić, početka operacije prelaska “Malog žutog” iz Dinama u Crvenu zvezdu.

Robert je na testu obavljenom na “Marakani” svojim fudbalskim umećima impresionirao najpre Džaju, a zatim i tadašnjeg trenera ’crveno-belih’ Velibora Vasovića.  Legenda kaže da je Džajić nakon te probe zatražio da se zaključaju sve kapije “Marakane” dok Prosinečki ne potpiše ugovor sa Zvezdom. Iako najmlađi u timu, momak iz Zagreba se već u prvoj sezoni sjajnim partijama nametnuo stručnom štabu i postao standarni prvotimac ekipe koja je sezonu 1987/88 okončala osvajanjem šampionske titule. Odigrao je 24 prvenstvena meča i postigao četiri pogotka – dva u utakmici sa Radom i po jedan u duelima sa Prištinom i Osijekom.

Koliko je Robi već tada bio važan šraf u novom klubu, pokazuje i to da je Zvezda u oktobru 1987. tražila da se on vrati sa omladinskog Svetskog pvenstva u Čileu kako bi zaigrao za ’crveno-bele’ u mečevima Kupa UEFA sa belgijskim Klub Brižom. Prosinečki je, ipak, ostao sa drugovima iz reprezentacije na Mundijalu u Južnoj Americi. Zahvaljujući njegovom sjajnom pogotku u 89. minutu, naši omladinci su u četvrtfinalu savladali Brazil (2:1), a zatim se, nakon trijumfa nad selekcijama dve tadašnje nemačke države, popeli na svetski fudbalski Olimp.

Robert Prosinečki
Shaun Botterill/Allsport

Mladi vezni fudbaler koji je proglašen za najboljeg igrača tog šampionata je u narednoj sezoni (1988/89) postigao lepe pogotke u derbijima sa Partizanom i Hajdukom, međutim, titula je po okončanju prvenstva SFRJ otišla sa “Marakane” u Novi Sad. Vraćena je ulicu Ljutice Bogdana u narednom šampionatu, koji je tim koji je sa klupe vodio Dragoslav Šekularac okončao sa 11 bodova prednosti ispred drugoplasiranog Dinama. Zagrepčanin na privremenom radu u Beogradu je u toj sezoni bio član efikasne navalne petorke koju su još činili Dragan Piksi Stojković, Darko Pančev, Dejan Savićević i Mitar Mrkela. Odigrao je sva 34 prvenstvena meča i pet puta savladao protivničke golmane.

Najspektakularniji pogodak, koji su navijači Zvezde prozvali “golom sa Autkomande”, postigao je u 86. večitom derbiju, odigranom 16. marta 1990. na tadašnjem stadionu JNA. U 18. minutu, pri vođstvu 1:0 za gostujuću ekipu, na udaljenosti od oko 30 metara od Partizanovog gola dosuđen je slobodan udarac za ’crveno-bele’.  Prosinečki je, nakon što je primio loptu na levoj strani terena, najpre napravio nekoliko lažnjaka kojima je pokušavao da zbuni protivničkog igrača Bogdanovića, a zatim načinio for ka sredini koji je okončan neočekivanim preciznim i snažnim udarcem. Lopta je letela velikom brzinom ka golu ’crno-belih’, a zatim završila svoj put u mreži nemoćnog golmana Pandurovića, kome ni načinjena parada nije pomogla da spreči nesvakidašnji pogodak sad već ’Velikog žutog’. Partizanu je zabio gol i u polufinalnoj utakmici Kupa Maršala Tita (3:2), da bi ovaj trofej, nakon pobede nad Hajdukom (1:0) u finalnom susretu odigranom 19. maja 1990. godine, jedini put u karijeri imao priliku da drži u svojim rukama. A onda je usledila, kad su u pitanju osvojeni trofeji ali i igre koje je pružio tokom nje, najblistavija Robijeva sezona u Zvezdi.

U domaćem prvenstvu on je u sezoni 1990/91 sa čak 12 postignutih pogodaka doprineo novom Zvezdinom penjanju na jugoslovenski fudbalski Olimp. Još jednom je svojim preciznim udarcem zagorčao život timu iz Humske (u pobedi od 3:1), dok se po dva puta upisao u strelce u duelima sa Željezničarom i Olimpijom. Ipak, najbolje igre je  pružio u Kupu evropskih šampiona u kome je bio akter svih devet Zvezdinih utakmica na putu do nezaboravnog podviga u Bariju.

U ovom takmičenju arhitekta igre jugoslovenskog prvaka je četiri puta primorao golmane protivničkih timova da nakon njegovih šuteva vade lopte iz mreže. U revanš meču prvog kola je dao dva gola Grashoperu (4:1) u Švajcarskoj, da bi u narednim nadmetanjima sa škotskim Glazgov Rendžersom i istočnonemačkim Dinamom iz Drezdena lopte lansirane iz njegovih slobodnih udaraca našle put do protivničkih mreža. Iako se nije upisao u strelce u polufinalnim okršajima sa Bajernom i u ovim duelima je bio na visini zadatka. Posebno je ostalo sećanju njegovo precizno pronalaženje Binića na početku akcije koja je okončana izjednačujućim pogotkom Pančeva na minhenskom Olimpijskom stadionu.

Robert Prosinečki
Henri Szwarc/Bongarts/Getty Images

Prosinečki je, kao što smo već rekli, 29. maja 1991. na stadionu “Sveti Nikola” u Bariju bio jedan od petorice preciznih ’crveno-belih’ izvođača jedanaesteraca, što je, uz Stojanovićevu odbranu Amorosovog penala, presudilo da Zvezda postane prvi (i do sada jedini) osvajač “ušatog” pehara sa prostora nekadašnje Juge. Uz Pančeva i Savićevića, bio je najcenjeniji član tog Zvezdinog šampionskog tima u Evropi, o čemu govori i podatak da je te 1991. godine u izboru za “Zlatnu loptu” francuskog lista “Frans fudbal” osvojio peto mesto sa 34 dobijena glasa. “Zlatna lopta” je te godine pripala gubitniku iz Barija, napadaču Olimpika Žan Pjer Papenu (141 glas), dok su drugo mesto podelili Savićević, Pančev i Lotar Mateus, koji su dobili po 42 glasa.

Nepunih godinu dana pre penjanja na evropski klupski presto u Bariju, nekadašnji omladinac Štutgarter Kikersa je dobio priliku da zaigra na svom prvom velikom Mundijalu u Italiji. Kao jedini Čileanac kome je selektor Osim ukazao poverenje na ovom turniru, postigao je u ubedljivoj pobedi (4:1) nad nedoraslom selekcijom Ujedinjenih Arapskih Emirata svoj prvi pogodak na Svetskim šampiomatima. ’Švabo’ ga je gurnuo u vatru i u dramatičnom četvrtfinalnom nadmetanju sa Argentincima u Firenci i on je tog 30. juna 1990. godine, uz Dejana Savićevića, bio  naš jedini precizni izvođač jedanaesteraca u “penal ruletu” posle kog se umiruća Jugoslavija zauvek oprostila od učešća na smotrama svetskog fudbala. Na tom prvenstvu je proglašen za najboljeg mladog igrača turnira. Moraće međutim da čeka osam godina da ponovo bude akter jednog svetskog šampionata, da bi na njemu sa selekcijom Hrvatske stigao među četiri najbolje reprezentacije naše planete.

No taj Mundijal u Francuskoj je bio još daleko za Robija kada je 1991. godine prvi put otišao iz Zvezde. Iz Beograda se preselio u Madrid zbog rata koji je tada započeo u Jugoslaviji, ali i primamljive ponude Reala, željnog da kreatora Zvezdine igre vidi na “Santijago Bernabeuu”. Nažalost, ovaj transafer vredan oko 15 miliona sadašnjih evra, nije doneo očekivane igračke dobitke ni Prosinečkom, ni ’kraljevskom klubu’. Zbog čestih povreda mišića, veći deo prve sezone proveo je van terena. Odigrao je samo tri prvenstvena meča u Primeri, od kojih mu je u najlepšem sećanju ostao prvi nastup u ’El klasiku”. Tog 19. oktobra 1991. majstorski izvedenim šutem iz slobodnog udarca rastužio je navijače Barse.

U narednoj sezoni u kojoj se, takođe suočavao sa povredama, odigrao je 28 ligaših mečeva i tri puta zatresao mreže Realovih protivnika. Najbolje partije u dresu tada šestostrukog prvaka Evrope pružio je u svojoj poslednjoj sezoni provedenoj u španskoj prestonici u kojoj se u šest puta upisao u strelce. Ipak, konstantne povrede su uticale na čelnike Reala koji su odlučili da fudbalera iz Zagreba pošalju 1994. na pozajmicu u Ovijedo. U klubu koji je tada trenirao Radomir Antić – čovek koji ga je tri sezone ranije kao šef stručnog štaba ’kraljevskog kluba’  i doveo u Madrid – ponovo je zaigrao na vrhunskom nivou. Izjavljivao je da “ponovo uživa u svom fudbalu”,  ali i poručivao “da želi da napusti Real pre isteka petogodišnjeg ugovora”.

Robert Prosinečki
Reuters/Action Images / Ross Corey

Za njegove usluge bio je zainteresovan Atletiko. Međutim, ponuda Barselone bila je finansijski bolja, pa je Robert 20. juna 1995. sa klubom sa “Kamp Noua” potpisao trogodišnji ugovor. Hronični problemi sa povredama mišića su ga, baš kao i ranije u Madridu, sprečili da se u najvećem gradu Katalonije na terenu predstavi u najboljem svetlu. Kod Johana Krojfa je u sezoni 1995/96 nastupio u samo 19 prvenstvenih mečeva, da bi ga novi trener Barse Bobi Robson naredne sezone praktično za stalno preselio na klupu. Rastanak sa Barselonom je bio neminovan, pa je nekadašnji Zvezdin as u decembru 1996. postao fudbaler Sevilje, koja ga je kupila za sumu od 1,67 miliona sadašnjih evra. Klub iz Andaluzije je bio njegova poslednja stanica u Španiji, iz koje se vratio u Zagreb, tačnije ponovo postao član kluba u kome je započeo karijeru u nekadašnjoj Jugoslaviji.

Prvo veliko takmičenje na kome je nastupio kao član reprezentacije Hrvatske bilo je Evropsko prvenstvo u Engleskoj na kojem su 1996. godine Nemci u četvtfinalu eliminisali (2:1) izabranike Miroslava Blaževića. Dve godine kasnije na Svetskom šampionatu u Franucuskoj ’Šahovničari’ su im se revanširali (3:0) u istoj rundi takmičenja, te posle toga zakazali polufinalni obračun sa selekcijom domaćina. Prosinečki, koji je prethodno u meču grupne faze sa Jamajkom zabio svoj prvi gol za Hrvatsku na Svetskim prvenstvima, nije, međutim, dobio priliku da zaigra u tom važnom susretu. Odlukom čoveka koji ga je 11 godina ranije proglasio za “neperspektivnog fudbalera”, sa klupe je posmatrao kako njegovi drugovi gube utakmicu (2:1) u kojoj su prethodno, nakon vodećeg gola Šukera, bili pred vratima raja.

Nikad nije prežalio što nije bio akter ovog susreta, mada je delimičnu satisfakciju dobio u utakmici za treće mesto sa Holanđanima u kojoj ga je Ćiro vratio među 11 startera. Robert mu se odužio tako što je postigao prvi od dva pogotka za Hrvatsku koja je dobila ovaj susret sa 2:1 i tako postala treća najbolja reprezentacija naše planete. Četiri godine kasnije ovaj tada 33-godišnji iskusno fudbaler nosio je dres svoj zemlje i na Svetskom šampionatu u Južnoj Koreji i Japanu gde su ’Vatreni’ bili eliminisani već nakon prve faze turnira.

Ekipu Dinama, koja je tada nosila naziv Kroacija, predvodio je kao kapiten u periodu od 1997. do 2000. godine i sa njom osvojio tri titule prvaka države, te dva puta nastupao u grupnoj fazi Lige šampiona. Nastupio je i u duelima (0:1, 5:0) koji je njegov klub imao sa Partizanom u kvalifikacijama za najcenjenije evropsko klupsko takmičenje, ali nije bio među strelcima koji su u revanšu u Maksimiru  30. jula 1997. napunili mrežu golmana ’crno-belih’ Ivice Kralja. Posle odlaska iz Maksimira, veteran Robi je nastupao za još nekoliko klubova (Hrvatski Dragovoljac, Standard, Portsmut, Olimpija, Zagreb, Savski Marof), a poslednji trofej kojim se mogao podičiti u igračkoj karijeri bio je pehar namenjen pobedniku slovenačkog Kupa, koji je uzeo kao fudbaler ljubljanskog tima 2003. godine.

Robert Prosinečki
Mark Thompson/ALLSPORT

Čovek koji se 2001. godine u zagrebačkom pozorištu “Gavela” oprobao i kao glumac u predstavi Filipa Šovagovića “Ilijada”, započeo je trenersko kaljenje kao pomoćnik šefa stručnog štaba Zagreba Mileta Petkovića, da bi 2006. postao asistent selektora reprezentacije Hrvatske Slavena Bilića. Prvi samostalni posao dobio je upravo u Zvezdi na čiju klupu je došao u decembru 2010. godine, a sa nje otišao u avgustu 2012. Može se reći da je taj relativno kratki boravak na “Marakani”, i pored izostanka željenih titula, bio najuspešniji deo dosadašnje trenerske karijere nekadašnjeg “Malog žutog”, kome je pehar Kupa Srbije osvojen u sezoni 2011/12 za sada jedini trofej u ovom poslu. Nakon rastanka sa ’crveno-belima’ vodio je turske ekipe Kajzerispor (dva puta) i Denizlispor, te bio selektor reprezentacija Azerbejdžana i Bosne i Hercegovine.

Posao na klupi ’Zmajeva’ započeo je dobro pošto su Edin Džeko i drugovi, pod njegovom dirigentskom palicom zauzeli prvo mesto u svojoj grupi Lige B Lige nacija i tako obezbedili, ne samo plasman u viši rang ovog takmičenja, već i mogućnost da budu učesnici baraža za plasman na šampionat Starog kontinenta. Nažalost, nastupi selekcije BiH u kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo doneli su razočaravajuće rezultate, pa je Prosinečki 27. novembra  2019. godine otišao sa funkcije selektora reprezentacije nekadašnje centralne jugoslovenske republike. Sigurno je da da su na blede igre njegovih izabranika u kvalifikacijama uticali i selektorovi ozbiljni zdravstveni problemi, tačnije tri operacije tankog creva kojima je bio podvrgnut na klinikama u Sarajevu i Zagrebu.

Robi je srećom uspešno prebrodio ove zdravstevene izazove i vratio se poslu u kome gotovo izvesno nikada neće postići ono što je, kao jedan od najvećih majstora jugoslovenske fudbalske scene poslednjih godina postojanja ove države i legenda Crvene zvezde, ostvario tokom igračke karijere. Ipak, verujemo da Robert Prosinečki još nije rekao svoju poslednju reč kao čovek sa trenerske klupe.

Komentari

Vaš komentar