Heimliche Hauptstadt

Podeli:
Minhen
UEFA EURO 2020

Glavni grad Bavarske i treći najveći u celoj Nemačkoj, posle Berlina i Hamburga. Minhen se nalazi na oko 50 kilometara od obronaka Alpa i smešten je na reci Isar, koja protiče kroz sam centar grada.

O gradu

Veruje se da je sam grad osnovan još u VIII veku, iako arheološka nalazišta datiraju iz Bronzanog doba (VI i VII vek pre nove ere), ali se prvi put pominje 14. juna 1158. godine. Upravo to se u svim knjigama vodi kao dan osnivanja grada. Na njegovu sudbinu najviše je uticala porodica Vitelsbah, tokom čak sedam vekova, a tokom vladavine prvog kralja iz njenih redova Ludviga IV u XIV veku Minhen je proširen do veličine koju je imao još četiri veka.

U međuvremenu, grad je posebno napredovao tokom vladavine jednog od njegovih potomaka Maksimilijana I, a potom je nekoliko događaja usporilo prosperitet. Među njima se izdvajaju švedska okupacija 1632. i epidemija kuge koja je dovela do smrti trećine stanovništva. Još jedan pripadnik porodice Vitelsbah je ostavio poseban trag na Minhen, a to je bio Ludvig I, kralj Bavarske od 1825. do 1848. godine, po čijim planovima je i stvoren moderan izgled grada. Upravo XIX vek predstavlja najbolji period razvoja samog Minhena, što se i danas vidi po brojnim zgradama iz tog perioda koje su stvorile njegov karakterističan izgled. Zahvaljujući kompozitoru Ričardu Vagneru Minhen je u to vreme povratio ugled kao grad muzike i scene.

Do velikih promena, očekivano, došlo je posle I svetskog rata, kada je i došao kraj vladavine dinastije Vitelsbah, a Minhen je postao stecište desničarskog pokreta. Upravo u tom gradu se Adolf Hitler pridružio Nacističkoj partiji i postao njen lider, a potom je u njemu neuspešno pokušao da izvede Minhenski puč 1923. godine. Tokom II svetskog rata Minhen je pretrpeo veliku štetu, pošto je u bombardovanju stradalo oko 40 odsto zgrada.

Zbog svog položaja i činjenice da je daleko od luka, ali i rudnika, Minhen nije bio u najboljem ekonomskom položaju, ali se tokom vremena situacija promenila. Preorjentisanje sa teške na lakšu industriju dovelo je do toga, a grad je takoše postao centar bankarske i finansijske industrije, zbog čega je dobio nadimak ’tajna prestonica’ (Heimliche Hauptstadt), ali i jedno od najvećih tržišta za proizvodnju voća, povrća i mesa. Uz to, naravno, treba dodati da je Minhen poznat po svom pivu i pivarama, kao i da je tradicionalno domaćin Oktoberfesta.

Iako je poseban osećaj posetiti Minhen tokom festivala piva, vredi otići tamo i tokom ostatka godine. Stari grad ima poseban šmek, iako je poslednjih decenija postao poslovni centar. Među znamenitostima se izdvajaju Gradska kuća na Marijenplacu, Frauenkirhe, kao i tri preostale kapije grada (bilo ih je sedam) koje datiraju iz XIV veka. U blizini se nalazi i Peterskirhe, najstarija crkva u Minhenu, koja je kompletno uništena u II svetskom ratu, ali je ponovo izgrađena prema originalnim nacrtima.

Nešto dalje od Starog grada nalaze se dve palate – Nimphenburg, građena u baroknom stilu, koja po svojoj širini prevazilazi čak i Versaj, i Šlajshajm. Pored palata, Minhen je bogat i sjajnim muzejima, među kojima je najpoznatiji Nemački muzej na reci Isar, koji je nezaobilazna stanica za sve ljubitelje nauke, inženjerstva i tehnologije. Taj muzej ima još dve ispostave – za zemljani i vazdušni transport, a svaku vredi posetiti, isto kao i sedište kompanije BMW.

Svojevrstan muzej na otvorenom je i neverovatni Olimpijski park, koji je izgrađen za Olimpijske igre 1972. godine, koje je, nažalost, obeležio teroristički napad u kojem su palestinski teroristi ubili 11 izraelskih sportista. Još jedan park je obavezna stanica u Minhenu, a to je Enlišer garten, jedan od najvećih javnih parkova na svetu.

Osnovan: 14. jun 1158.
Stanovnika: 1.558.395 (po popisu iz jula 2020.)
Nadmorska visina: 520m

Fudbal u gradu

Zna se koji je glavni klub u gradu, u to nema nikakve sumnje. I ne samo u gradu, već u celoj Nemačkoj. Jednostavno Bajern. Klub je osnovan 1900. godine, a tokom istorije je rekordan 31 put bio šampion Nemačke (aktuelnu dominaciju je započeo u sezoni 2012/13), 20 puta je osvajao Kup Nemačke, šest puta je bio na krovu Evrope, a ima i po jedan trofej u Kupu UEFA i Kupu pobednika kupova.

fudbaleri Bajerna
Pool via REUTERS/Sven Hoppe

Bajern ima gradskog rivala, i to je Minhen 1860, ali ’Lavovi’ ne igraju u Bundesligi još od 2004. godine. Od tada je krenulo njihovo posrtanje, pa su čak ispali u Regionalnu ligu pre četiri sezone, a trenutno se takmiče u trećoj ligi. Prošlu sezonu su završili na četvrtom mestu i propustili sjajnu šansu da se vrate u Cvajtu. Pored dva najpoznatija i najpopularnija minhenska kluba tu je nekoliko manjih koji se takmiče u nižim rangovima takmičenja, među kojima je i Turkgudžu, klub turske zajednice u gradu, koji je rival Minhena 1860 u trećoj Bundesligi. Zanimljivo, taj klub svoje utakmice privremeno igra na Olimpijskom stadionu, ali i deli Grinvalder stadion sa gradskim rivalom.

Stadion

Minhen je dom tri velika fudbalska stadiona – Olimpijskog stadiona, Grinvaldera i Alijanc arene. Utakmice Evropskog prvenstva će, naravno, biti igrane na Alijanc areni, jednom od najmodernijih stadiona na svetu. Arena je otvorena 2005. godine i prvobitno su Bajern i Minhen 1860 bili njeni suvlasnici, međutim, finansijski problemi su naterali manji od dva minhenska kluba da proda svoju polovinu. Uprkos tome, Minhen 1860 je do 2017. godine igrao svoje utakmice na tom stadionu, ali je ispadanje iz Cvajte dovelo do njegove selidbe na mnogo manji Grinvalder.

Alijanc arena, Minhen
UEFA EURO 2020

Alijanc arena je poznata po tome što je njena kompletna spoljašnost napravljena od ETFE plastičnih panela i prvi je stadion na svetu koji može kompetno da menja boju. Ranije je Alijanc arena bila ofarbana u crveno za utakmice Bajerna, kao i plavo za mečeve Minhena 1860, a pored te dve boje često noću svetli i belo. Na tom stadionu igrane su utakmice Svetskog prvenstva u fudbalu 2006. godine, a za dve godine biće domaćin finala Lige šampiona.

Kapacitet: 70.000 (za međunarodne mečeve)
Otvoren: 30. maja 2005.

EURO 2020 raspored
Francuska – Nemačka (grupa F, 15. jun)
Portugal – Nemačka (grupa F, 19. jun)
Nemačka – Mađarska (grupa F, 23. jun)
jedan meč četvrtfinala (2. jul)

Poznate ličnosti

Svakako najpoznatija slavna ličnost rođena u Minhenu je jedan od najboljih fudbalera svih vremena Franc Bekenbauer. Pored njega, prestonica Bavarske je iznedrila još nekoliko odličnih fudbalera – Filipa Lama i Fabijana Džonsona. U tom gradu rođena su i dvojica hokejaša koji trenutno igraju u NHL – Kristof Šubert (Vinipeg Džets) i Korbinijan Holcer (Toronto Mejpl Lifs), kao i osvajač srebrne medalje u maratonu na Olimpijskim igrama 1972. Frank Šorter i dvostruki srebrni sa Igara u Londonu 2012. u gimnastici Marsel Ngujen.

Filip Lam
REUTERS/Maxim Shemetov

Kad se izuzmu sportisti, najpoznatija slavna ličnost iz Minhena je kompozitor Ričard Štraus, među čijim operama se, između ostalih, izdvajaju „Saloma“ i „Elektra“. Iz Minhena su i brojni dobitnici Nobelove nagrade među kojima su hemičari Eduard Buhner, Ernst Oto Fišer i Robert Huber. Iz Minhena poreklo vodi i nekoliko osoba koje su i te kako uticale na istoriju sveta, a izdvajaju se Hajnrih Himler, jedan od najmoćnijih ljudi Trećeg rajha i idejni tvorac holokausta, uz njega Hanrih Miler, prvi čovek Gestapa, i kao i Eva Braun, prvo ljubavnica, a zatim i žena Adolfa Hitlera.

Slavni fudbaleri

Minhen većeg sportistu od njega nema, a generalno je malo fudbalera njegove veličine. Franc Bekenbauer je u svoje vreme bio dominantan, poznat kao vođa na terenu, koji je mogao da igra na nekoliko različitih pozicija, pa ne čudi što je dobio nadimak ’Der Kaiser’. Najveći deo svoje karijere proveo je u Bajernu, za koji je od 1964. do 1977. odigrao 427 utakmica i postigao 60 golova. U tom periodu je sa minhenskim klubom osvojio četiri titule šampiona Nemačke i isto toliko Kupova, tri trofeja u Kupu šampiona i jedan u Kupu pobednika Kupova. Igrao je još za Hamburger SV dve sezone, u jednoj je stigao do titule, kao i u dva navrata za Njujork Kosmos, sa kojim je tri puta došao do trona. Od individualnih priznanja izdvajaju se „Zlatne lopte“ koje su mu dodeljene 1972. i 1976. godine, kao i to da je izabran kao član najboljeg tima XX veka.

Kao član reprezentacije Zapadne Nemačke je 1972. godine bio šampion Evrope, a dve godine kasnije i sveta. Po završetku igračke karijere, postao je trener, a prvi posao bilo mu je mesto selektora Zapadne Nemačke, koja je pod njegovim vođstvom 1990. stigla do svetskog trona. Potom je jednu sezonu vodio Marsej do titule šampiona Francuske, a zatim i dva puta sedeo na klupi Bajerna, koji je tada osvojio tron u Bundesligi i Kupu UEFA. Kasnije je bio i predsednik minhenskog kluba, kao i član Organizacionog komiteta Svetskog prvenstva 2006, zbog čega je i bio kasnije pod istragom zbog optužbi za mito i korupciju.

Franc Bekenbauer
REUTERS/Action Images

Uz Bekenbauera, još jedan veliki fudbaler rođen u Minhenu postao je legenda Bajerna, a to je Filip Lam. Od svoje 12. godine bio je član minhenskog kluba, koji je do kraja karijere napustio samo na dve sezone, od 2003. do 2005, kada je bio na pozajmici u Štutgartu. Sa Bajernom je osam puta bio na tronu u Bundesligi, šest puta je osvojio Kup Nemačke, a po jednom trofej u Ligi šampiona i Svetskom klupskom prvenstvu. Takođe je imao tu čast da kao kapiten podigne pehar namenjen svetskom šampionu koji je Nemačka osvojila 2014. godine, posle čega se povukao iz reprezentacije.

Pored njih dvojice, u Minhenu je rođen i Fabijan Džonson, čiji otac je nekadašnji američki košarkaš, zbog čega i igra za reprezentaciju Sjedinjenih Država. Džonson je karijeru započeo u Minhenu 1860, potom je igrao za Volfsburg, Hofenhajm i Borusiju iz Menhengladbaha, a trenutno je bez kluba.

Gde gledati EURO 2020?

Sve utakmice Evropskog prvenstva u fudbalu možete da pratite na kanalu Nova S. Gledaoci koji nisu na SBB mreži, takmičenje najboljih evropskih reprezentacija mogu da gledaju bilo gde i preko bilo kog interneta u Srbiji uz specijalni EON TV paket – EON Evropsko. (PROMO)

Komentari

Vaš komentar